ქართულ ეთნოლოგიურ მეცნიერებას, რომელსაც მეცნიერული საფუძვლები აკადემიკოსმა გიორგი ჩიტაიამ ჩაუყარა, მნიშვნელოვანი წარმატებები აქვს მოპოვებული. XX საუკუნის 20-იანი წლებიდან დღემდე არაერთი საყურადღებო ნაშრომი გამოქვეყნდა, რომლებიც საქართველოსა და კავკასიის ეთნიკური კულტურის ყველა სფეროს - მატერიალურ და სულიერ კულტურას, სამეურნეო ყოფასა და სოციალურ ურთიერთობებს - ეხება. სამწუხაროდ, ქართულ ეთნოლოგიაში შემაჯამებელი, განმაზოგადებელი ნაშრომები არ იქმნებოდა, არადა შესანიშნავ მეცნიერთა მთელ ჯგუფს ეს ხელეწიფებოდა. ამასაც თავისი ობიექტური მიზეზები ჰქონდა. ერთ-ერთი ის იყო, რომ ეთნიკურ ტრადიციებს ახალ დროში სასწრაფოდ ნოვაციები ცვლიდა. მოსასწრები იყო ქართველი ხალხის მიერ საუკუნეების განმავლობაში შექმნილი და თაობიდან თაობაზე გადმოცემული კულტურის ყველა ელემენტის ფიქსაცია და მათი მეცნიერული ანალიზი, განზოგადება. როგორც აღინიშნა, რამდენიმე თაობამ ეს ტვირთი სათანადოდ ასწია. სხვათა შორის, ქართველი ხალხის ეთნიკური კულტურის შესწავლაში მნიშვნელოვანი წვლილი დიდ ივანე ჯავახიშვილსაც აქვს შეტანილი. რომ არაფერი ვთქვათ "საქართველოს ეკონომიური ისტორიის" ორტომეულზე, ივანე ჯავახიშვილის მეთაურობითა და მის მიერვე შედგენილი კითხვარებით საქართველოს ყველა ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მხარეში ახალგაზრდა მეცნიერთა მიერ ბრწყინვალე ეთნოგრაფიული მასალები შეიკრიბა.

      ეთნოლოგიას გარდა თეორიულ-შემეცნებითი მნიშვნელობისა, ცნობილია, რომ პრაქტიკულ-გამოყენებითი, აღმზრდელობითი და პროგნოსტიკული ფუნქციებიც აქვს. ქართული ეთნოლოგია თავიდანვე ისტორიული მიმართულების მეცნიერებად ჩამოყალიბდა, მაგრამ უნდა ითქვას, რომ მას თანამედროვეობასთანაც ბევრი საერთო აქვს - ის ხომ ეთნოსთა შორის ურთიერთობებსაც იკვლევს. დღევანდელ დღეს ეთნოლოგიური მეცნიერების მნიშვნელობა იმიტომაც იზრდება, რომ საქართველოს დამოუკიდებლობა მოდერნიზაციისა და გლობალიზაციის გარდუვალობას დაემთხვა. დასავლეთის მიერ შემოთავაზებული ტრადიციული საზოგადოებების მოდერნიზაცია ჩვენს ქვეყანასაც ეხება. თუმცა არ შეიძლება არ ითქვას, რომ ქართული საზოგადოებისათვის მოდერნიზება არასდროს უცხო არ ყოფილა _ ჩვენში დასვლური კულტურის ელემენტები ყოველთვის ინერგებოდა. გარკვეულად ხელისშემშლელი ძირითადად ის იმპერია იყო, რომლის შემადგენლობაშიც ვცხოვრობდით. რამდენადაც ეთნიკური კულტურის ცოდნა ქართული ეთნიკური ცნობიერებისა და მენტალობის შენარჩუნების უცილობელი რამაა, ამდენად ტრადიციების, წეს-ჩვეულებების ცოდნა ყველა ჩვენთაგანის მოვალეობაა. ამის გამო საქართველოს ეთნოლოგია არა მარტო უმაღლეს სასწავლებლებში, არამედ საჯარო სკოლებშიც კი უნდა ისწავლებოდეს. ამით მხოლოდ ქართველთა წინა თაობების შექმნილ ეთნიკურ კულტურას კი არ მივაგებთ პატივს და თეორიულ ცოდნას ვიმაღლებთ, არამედ ქართული ეროვნული ცნობიერების სიმტკიცესაც სათანადო ბალავარი ჩაეყრება.

      2006 წელს ამ წიგნის რედაქტორმა "საქართველოს ეთნოგრაფია/ეთნოლოგია: მოკლე სალექციო კურსი" დაბეჭდა, რომელიც კონსპექტურ კურსს წარმოადგეს. საჭირო გახდა მისი გაფართოვება და 2008 წელს დღის სინათლე იხილა ამავე ავტორის "საქართველოს ეთნოლოგიის" სახელმძღვანელომ. ბუნებრივია, ისინი ვერ აკმაყოფილებს საზოგადოების მოთხოვნილებას, რადგან მათში ყველა პრობლემა ერთნაირი სიღრმით არაა დაწერილი. ამის გამო, ავტორთა კოლექტივმა დაგეგმა "საქართველოს ეთნოლოგიის" ვრცელ წიგნზე მუშაობა, რომელიც რუსთაველის ფონდის ხელშეწყობითა და ფინანსური დახმარებით 2006-2009 წლებში იწერებოდა. "საქართველოს ეთნოლოგიის" წინამდებარე წიგნი, ზემოხსენებული წიგნებისაგან განსხვავებით, სახელმძღვანელო არაა, მაგრამ ის დამხმარე სახელმძღვანელოდ სტუდენტებსაც გამოადგებათ, განსაკუთრებით მათ, ვისაც აღნიშნული საკითხები უფრო ვრცლად აინტერესებს.

      ამავე დროს, ავტორები და რედაქტორი შორს არიან იმ აზრისაგან, რომ საქართველოს ეთნოლოგიის ესა თუ ის პრობლემა ამომწურავად წარმოადგინეს, რადგან აბსოლუტურად სრულყოფილი და ყოვლისმომცველი ნაშრომი საერთოდ არც არსებობს.. ყველა ავტორს პრობლებისადმი მიდგომის თავისებური ხედვა აქვს.. ესეც ბუნებრივია - ჩვენ აღარ ვცხოვრობთ ისეთ ეპოქაში, რომელშიც ყველა ერთნაირად აზროვნებდა.. მეცნიერებაშიც ასე იყო, განსხვავებულ აზრს იშვიათად ეძლეოდა გასაქანი.. იმასაც მოვესწარით, რომ ერთი მკვლევარი თუ მუშობდა გარკვეულ პრობლემაზე, სხვა მეცნიერისათვის ამ პრობლემას ტაბუ ჰქონდა დადებული.. ამის თქმა იმიტომაც დაგვჭირდა, რომ მომავალში სხვა მკვლევარებს და მკვლევართა ჯგუფებს საქართველოს ეთნოლოგიის ანალოგიურ პროექტებზე მუშაობის ხელისშეწყობა ჰქონდეთ..

      ავტორთა კოლექტივი დარწმუნებულია, რომ საქართველოს ეთნოლოგიის სხვადასხვა საკითხების წარმოჩენას მეტ-ნაკლები სისრულით გაართვა თავი, ყოველ შემთხვევაში, მათ წინაპართაგან შექმნილი ტრადიციების სიყვარული ამოძრავებდათ.. ავტორები თავს ვალდებულად თვლიან გაიხსენონ წინამორბედი მკვლევარები, რომლებიც ეთნოლოგიის როგორც მეცნიერების ჩამოყალიბებისა და ფორმირების სათავეებთან იდგნენ.. ყველას ჩამოთვლა შორს წაგვიყვანს, მაგრამ არ შეიძლება არ გავიხსენოთ გიორგი ჩიტაია, სერგი მაკალათია, ვერა ბარდაველიძე, ალექსი რობაქიძე, რუსუდან ხარაძე, მიხეილ გეგეშიძე, გიორგი ჯალაბაძე, ლუბა ბოჭორიშვილი, გერცელ ჩაჩაშვილი, ანდრია ლეკიაშვილი, ილია ჭყონია, ირაკლი სურგულაძე.. ჩვენ მხოლოდ გარდაცვლილი ეთნოლოგების ნაწილი ჩამოვთვალეთ.. უფროსი თაობის ეთნოლოგთაგან დღესაც არაერთი წარმატებით აგრძელებს მოღვაწეობას, რომელთაგან თინათინ ოჩიაურის, ჯულიეტა რუხაძის, ნელი ბრეგაძის, ნოდარ კახიძის, ვახტანგ შამილაძის, სოსო ჭანტურიშვილის, მარინა კანდელაკის და სხვათა დასახელებაც საკმარისია..

      პროექტის ავტორები იმასაც იმედოვნებენ, რომ ახალ საქართველოში ეთნოლოგიური კვლევა-ძიება უფრო გაფართოვდება, მას შემდგომი გასაქანი მიეცემა, მით უმეტეს, რომ მომავალში ეთნოლოგიური მეცნიერების კვლევის ახალი ასპექტები იჩენს თავს და იმის შესაძლებლობაც იქნება წინაპართა დატოვებული მდიდარი მემკვიდრეობა ახლებურად იქნეს გააზრებული.

იხილეთ წიგნი:

საქართველოს ეთოგრაფია/ეთნოლოგია