შტეფან ცვაიგი - ლაშქრობა კალიფორნიაში

   1838 წელი. ფორნით, რომელშიაც ხარებია შებმული, უდაბურსა და უკიდეგანო ველზე, პრერიებზე, ბოლოს კი მთებზე, წყნარი ოკეანისაკენ ზუტერთან ერთად მიემგზავრება ორი ოფიცერი, ხუთი მისიონერი და სამი ქალი. სამი თვის თავზე, ოქტომბრის დასასრულს, ყველანი ჩამოდიან ფორტ ვანკუვერში. ოფიცრებმა ზუტერი ადრევე მიატოვეს, მისიონერები ამის იქით აღარ მიდიან, ქალები კი გზაში დაიღუპნენ ათასი გაჭირვებისაგან.

   ზუტერი მარტო დარჩა. ამაოდ ცდილობდნენ მის გაჩერებას აქ, ვანკუვერში, ამაოდ სთავაზობდნენ სამსახურს; შეგონებამ არ გასჭრა, უსაშველო ძალით იზიდავდა მაგიური სიტყვა „კალიფორნია’’. ძველ დარღვეულ იალქნიან გემში ჯდება, გადაკვეთს ოკეანეს, მიემართება ჯერ სანდევიჩის კუნძულებისაკენ, შემდეგ უზარმაზარ სიძნელეებს ძლევს, ტოვებს ალასკას და გადადის ღვთისაგან დავიწყებულ ნამცეცა მიწაზე, რასაც ქვია სან-ფრანცისკო. მაგრამ ეს ის სან-ფრანცისკო როდია - მილიონიანი მოსახლეობით ცნობილი ქალაქი, არნახული ძალით რომ გაიზარდა მიწისძვრის შემდეგ. არა, ეს იყო უბადრუკი სოფელი, რომელშიაც მეთევზეები ცხოვრობდნენ. ასეთი სახელი ფრანცისკანელმა მისიონერებმა უწოდეს. მექსიკის უცნობი პროვინციის - კალიფორნიის დედაქალაქიც კი არაა, ახალი ქვეყნის ამ მიკარგული, მივიწყებული და თანაც უმდიდრესი ნაწილისა. ესპანელ კოლონიზატორთა უყაირათობა აქ ყველაფერში იჩენდა თავს: არ იყო მყარი ძალაუფლება, წარამარა იფეთქებდა ხოლმე აჯანყება, არ კმაროდა მუშახელი, საქონელი, იგრძნობოდა ენერგიული, გაბედული, საქმის წამომწყები ადამიანების ნაკლებობა.

   ზუტერი ქირაობს ცხებენს და ჩადის აღთქმულ ხეობაში. ერთ დღეს დარწმუნდა, რომ აქ მოინახება ადგილი არა მარტო ფერმის ან მოზრდილი რანჩოსათვის, არამედ მთელი სამეფოსათვის. მეორე დღესვე ეახლება გუბერნატორს ალვერადოს ამ კუთხის უბადრუკ დედაქალაქში, მონტერეიში და გადაუშლის მხარის ათვისების გეგმას; კუნძულიდან რამდენიმე პოლინეზიელი ჩამოჰყვა და დროთა მსვლელობაში საჭიროებისამებრ ჩამოიყვანს კიდევ კუნძულელებს. თუ გუბერნატორი ინებებს, ზუტერი მზადაა შექმნას აქ სამოსახლო, დააარსოს კოლონია, რომელსაც უწოდებს ახალ ჰელვეციას.

- რატომ „ახალ ჰელვეციას“? - ჰკითხა გუბერნატორმა.

- მე შვეიცარიელი ვარ და რესპუბლიკელი, - მიუგო ზუტერმა.

- კეთილი, გააკეთეთ რაც გნებავთ, გაძლევთ კონცესიას ათი წლით.

გაგრძელება