მე მგონია, თქვენს კითხვას მთლად მოუმზადებელი არ ვხვდები. ამას წინათ, ფალერონიდან[1] ქალაქისკენ რომ მოვდიოდი, ერთმა ნაცნობმა შემნიშნა და ხუმრობით მომაძახა: – ჰეი შენ, ფალერონელო[2], აპოლოდოროს, მოიცა ერთი! – მეც შევჩერდი და დაველოდე. – სწორედ შენ დაგეძებდი წეღან, – მითხრა მან, – მინდოდა გამომეკითხა, როგორი სიტყვებით შეამკეს ეროსი იმ ნადიმზე, რომელიც აგათონმა[3] გამართა და რომელზეც, სხვებთან ერთად, სოკრატე[4] და ალკიბიადეც[5] იყვნენ მიწვეულნი. ფენიქსს, ფილიპეს ვაჟს, ეგ ამბავი ერთი კაცისთვის უამბნია, ამ უკანასკნელმა კი მე მიამბო და, თუმცა ხეირიანად ვერა გამაგებინა რა, ის მაინც მითხრა, ყველაფერს უფრო დაწვრილებით აპოლოდოროსისგან შეიტყობო. ჰოდა, ნუ მეტყვი, უარს, რადგან ყველაზე მართებული იქნება შენი მეგობრის[6] სიტყვები შენვე გვაუწყო. მაგრამ ჯერ ეს მითხარი, – განაგრძო მან, – შენ თვითონ ესწრებოდი ამ ნადიმს თუ არა? – ამაზე მე მივუგე: – ვინც შენ ეგ გიამბო, თვითონაც არა სცოდნია რა დანამდვილებით, რაკიღა ფიქრობ, თითქოს იმ საუბრის შემდეგ, რომელიც შენ გაინტერესებს, იმდენად მცირე დრომ განვლო, რომ მე შემეძლო მას დავსწრებოდი. – მართლაც აგრე ვფიქრობდი, – მითხრა მან. – ეგ როგორ, – მივუგე მე, – ნუთუ არ იცი, ჩემო გლავკონ, რომ აგათონს კაი ხანია ათენში ფეხი აღარ დაუდგამს[7], ხოლო მას შემდეგ, რაც მე სოკრატეს დავუახლოვდი და ყოველდღე იმის ცდაში ვარ, როგორმე ჩავწვდე ყველაფერს, რასაც ის ამბობს ან აკეთებს, ჯერ სამ წელსაც არ გაუვლია. უწინ აქეთ-იქით დავყიალობდი და ჩემი სიცოცხლე უაზროდ როდი მიმაჩნდა, თუმცა ყველაზე საწყალობელი ვიყავი ქვეყნად, რადგან ვფიქრობდი, როგორც შენ ფიქრობ ახლა, კაცმა შეიძლება ყოველგვარ საქმეს მოჰკიდოს ხელი, ოღონდ არა ფილოსოფიას-მეთქი. – იცი რა? – გამაწყვეტინა მან, – დაცინვა იქით იყოს და მითხარი, როდის გადაიხადა აგათონმა ეგ წვეულება? – მაშინ, როცა ჩვენ ჯერ კიდევ პატარები ვიყავით, – მივუგე მე, – და როცა აგათონმა თავისი პირველი ტრაგედიით გამარჯვება მოიპოვა[8]. იმ დღეს თავის ქორევტებთან[9] ერთად მან სამადლობელი მსხვერპლი შესწირა ღმერთებს, მეორე დღეს კი ლხინი გადაიხადა. – მართლაც რომ ძველი ამბავი ყოფილა, – თქვა მან, – მაგრამ ვინ გიამბო, შენ? იქნებ თვითონ სოკრატემ? – არა, ვფიცავ ზევსს, – მივუგე მე, – სოკრატემ კი არა, სწორედ მან, ვინც ეგ ფენიქსს უამბო: იყო ვინმე არისტოდემოსი[10], კიდათენელი, ტანმორჩილი და მიწყივ უხამური. ის ესწრებოდა ამ საუბარს და, თუ არ ვცდები, მაშინ სოკრატეს ყველაზე მხურვალე თაყვანისმცემლად ითვლებოდა. სხვათა შორის, ამაზე მე სოკრატესთანაც მისაუბრია და ორივეს ნაამბობი ზუსტად დამთხვევია ერთმანეთს. – რაღას უყურებ, – მითხრა გლავკონმა, – დაიწყე ბარემ; ქალაქამდე გრძელი გზა გვიძევს და სხვა რა უნდა მთქმელს ან გამგონეს? – მერე შეღმართს შევუდექით და გზადაგზა დიდხანს ვსაუბრობდით ყოველივე ამის შესახებ. ასე, რომ, როგორც წეღან გეუბნებოდით, შემიძლია თქვენს კითხვაზე პასუხი გაგცეთ. და თუ ეს თქვენი სურვილიცაა, ხათრს არ გაგიტეხთ. რადგან ფილოსოფიაზე ლაპარაკი (სულერთია მე ვლაპარაკობ თუ სხვის ლაპარაკს ვისმენ) ყოველთვის უდიდეს სიამოვნებას მანიჭებს, იმ სარგებელზე რომ აღარაფერი ვთქვა, რასაც აქედან გამოველი. ხოლო როდესაც თქვენს ლაპარაკს ვისმენ – მორჭმულთა და ვერცხლისმოყვარეთა ლაპარაკს – ყოველთვის სევდა მაწვება გულზე და მაშინ მებრალებით თქვენ – ჩემი ცუდმაშვრალი მოყვასნი. იქნებ თვითონაც არანაკლებ საწყალობელი გეჩვენებით და, შესაძლოა, არცა სცდებოდეთ, მაშინ როდესაც მე კი არ მეჩვენებით, არამედ ღრმად ვარ დარწმუნებული, რომ საწყალობელნი ხართ მართლაც.

მეგობარი: – შენ ისევ ის ხარ, აპოლოდოროს, არავის ინდობ, არც სხვებსა და არც საკუთარ თავს და, ალბათ, ყველა უბადრუკად მიგაჩნია სოკრატეს გარდა. ყველაფერი გახელებს: გახელებენ სხვები, გახელებს საკუთარი თავი. გამონაკლისი აქაც სოკრატეა მხოლოდ. არ ვიცი, რატომ შეგარქვეს შლეგი. ერთი კია, შენი სიტყვებით მუდამ ამართლებ მაგ მეტსახელს.

აპოლოდოროს: – ჩემო ძვირფასო, რაკი ასე ვფიქრობ ჩემზეც და თქვენზეც, ცხადია, შლეგიც ვყოფილვარ და დამთხვეულიც.

მეგობარი: – ახლა ამაზე დავა არ ღირს, აპოლოდოროს. ამას ჯობია თხოვნა შეგვისრულო და გვითხრა, თუ რა ითქვა მაშინ ნადიმზე?

აპოლოდოროს: – რა და... თუმცა, მე შევეცდები თავიდანვე ყველაფერი ისე გადმოგცეთ, როგორც არისტოდემოსმა მიამბო.

თარგმნა და კომენტარები დაურთო
ბაჩანა ბრეგვაძემ