მათეს სახარება მოგვითხრობს:

1. და შემდგომად ექუსისა დღისა წარიყვანნა იესუ პეტრე და იაკობ და იოვანე, ძმაჲ მისი, და აღიყვანნა იგინი მთასა მაღალსა თჳსაგან. 2. და იცვალა მათ წინაშე სხუად ფერად, და განბრწყინდა პირი მისი ვითარცა მზე. ხოლო სამოსელი მისი იქმნა სპეტაკ, ვითარცა ნათელი. 3. და აჰა ეჩუენნეს მათ მოსე და ელია მის თანა, და თანა-ზრახვიდეს. 4. მიუგო პეტრე და ჰრქუა იესუს: უფალო, კეთილ არს ჩუენდა აქა ყოფაჲ. და, თუ გნებავს, ვქმნეთ აქა სამ ტალავარ: ერთი შენდა და ერთი მოსესა და ერთი ელიაჲსა. 5. და ვიდრეღა იგი ამას იტყოდა, აჰა ესერა ღრუბელი ნათლისაჲ აგრილობდა მათ, და აჰა ჴმაჲ იყო ღრუბლით გამო და თქუა: ესე არს ძე ჩემი საყუარელი, რომელი მე სათნო-ვიყავ; მაგისი ისმინეთ. 6. და ესმა რაჲ ესე მოწაფეთა, დავარდეს პირსა ზედა თჳსსა და შეეშინა ფრიად. 7. და მოუჴდა მათ იესუ, შეახო ჴელი და ჰრქუა: აღდეგით და ნუ გეშინინ! 8. და აღ-რაჲ-იხილნეს თუალნი მათნი, არავინ იხილეს, გარნა იესუ ხოლო მარტოჲ. (მთ. 17).

      ფერისცვალების ისტორია მოთხრობილია დანარჩენ ორ სინოპტიკურ სახარებაშიც. (მრკ. 9, 2-13; ლკ. 9, 28-36).

      სახარებებში მოთხრობილი სიუჟეტი ასეთია:

      იესო ქრისტე დაპირდება მოციქულებს რომ ზოგიერთი მათგანი არ გარდაიცვლებოდა ვიდრე არ ნახავდნენ ძე კაცისას, მომავალს სუფევითა თვისითა (მთ. 16, 28). აქედან ექვსი დღის შემდეგ (ლუკა მახარებელთან 8 დღის შემდეგ) იესოს მიჰყავს მოციქულები (პეტრე, იაკობი, იოანე) ერთ-ერთ მთაზე (უფრო გვიანდელი ცნობებით ეს მთა არის თაბორი) და მათ წინაშე ხდება სასწაული. მისი სახე, მისი სამოსელი ხდება ბრწყინვალე, სპეტაკი და მის გვერდით გამოჩნდებიან მოსე და ელია წინასწარმეტყველები. შეშინებული პეტრე მოციქული ეუბნება იესოს რომ დავდგათ აქ სამი კარავი, ერთი შენ, ერთი მოსეს და ერთი ელიას. ამ დროს ღრუბელი დაფარავს მათ და გაისმება ხმა უფლისა - ეს არის ძე ჩემი საყვარელი, რომელი მე სათნო ვიყავ, მაგისი ისმინეთ. ხმის გაგონებისას მოციქულები შიშით მიწაზე დაეცემიან და როდესაც თავს აწევენ იქ მხოლოდ იესო ქრისტე დახვდებათ, ნიშნად იმისა რომ უფლის მოწმება მასზე იყო ნათქვამი.

      ამ საუფლო დღესასწაულის განმარტებისას, იოანე ოქროპირის რამდენიმე დეტალზე ამახვილებს ყურადრებას:

      პირველ რიგში იმ "უზუსტობის" შესახებ რომელიც არის მათესა და ლუკა მახარებელს შორის. საქმე ის გახლავთ, რომ ლუკა მახარებელმა იგულისხმა ის დღეც, როდესაც ქრისტეს ზემოთმოყვანილი საუბარი ჰქონდა თავის მოწაფეებთან, და ის დღეც, როცა თავისი სამი მოწაფე მთაზე აიყვანა. ხოლო მათე ითვლის მხოლოდ იმ დღეებს, რომლებმაც ამ ორ დღეთა შორის ჩაიარა.

      როდესაც იესო ქრისტე დაპირდება მოციქულებს, რომ ზოგიერთი მათგანი იხილავს უფლის დედებას, იქ იესო არ აკონკრეტებს რომელი მოციქულები იხილავენ ამას, ან როდის... განმმარტებელი ამბობს, რომ უფალს რომ წინასწარ გამოერჩია პეტრე, იაკობი და იაონე, სხვები თავს დაჩაგრულად იგრძნობდნენ, მაგრამ ის წინასწარ ატყობინებს მოციქულებს თავისი დიდების განცხადების შესახებ, რათა მათ ყურადღება და აღქმა გამახვილებოდათ, და მოლოდინში გატარებული რამდენიმე დღით უფალმა მათში უძლიერესი ცნობისმოყვარეობა გააღვიძა და აიძულა, ფხიზლად და დაძაბულად ეფიქრათ.

      რატომ მოსე და ელია?

      ამ კითხვაზე პასუხი საკმაოდ ვრცელია, რადგან ამას მრავალი მიზეზი ჰქონდა. პირველ რიგში უნდა მოვიყვანოთ ის მარტივი და ძალიან პრაქტიკული მიზეზი, როგორიცაა, რომ ხალხის ნაწილი ქრისტეს იოანე ნათლისმცემლად თვლიდა, ელია წინასწარმეტყველად, ანდა იერემიადნ, ან რომელიმე სხვა წინასწარმეტყველთაგანად (მთ. 16, 13). ამ ორი მთავარი წინასწარმეტყველის გამოცხადებით, ქრისტემ აჩვენა თავისი განსხვავებულობა მონათაგან და აშკარა გახადა პეტრეს სიტყვები, პეტრე მოწმობა. ამას გარდა კიდევ რამდენიმე განმარტებას ვკითხულობთ იოანე ოქროპირთან. ერთი არის ის რომ იესოს ხშირად ბრალს დებდნენ რჯულის დარღვევაში ან საკუთარი თავის ღმერთთან გატოლებაში. მან კი თავისთან მოიხმო მოსე - რჯულის მდებელი - რომელიც არ გამოეცხადებოდა ადამიანს რომელიც რჯულს არღვევს და ელია - წინასწარმეტყველი რომელიც ყოველთვის პირდაპირ ამხელდა მეფე აქაბს და მუდამ თავდადებით იცავდა უფლის დიდებას სხვა კერპებისგან. და ახლა ის არ გამოეცხადებოდა ადამიანს, რომელიც თავს ღმერთს უწოდებს, თუკი მართლაც ასე არ იქნებოდა. კიდევ ერთი პრაქტიკული მიზეზი არის მოწაფეთა განმტკიცება - უფალი მეფობს გარდაცვლილებსა და ცოცხლებზეც (მისთვის სიკვდილი არ არსებობს), არის კიდევ ერთი მიზეზი, რომელსაც ლუკა მახარებელი თავად ასახელებს - "რომელნი გამოჩნდეს დიდებითა და იტყოდეს განსლვასა მას მისსა, რომელი ეგულებოდა აღსრულებად იერუსალჱმს (ლკ. 9, 31)" - აქ საუბარია იმის შესახებ რომ წინასწარმეტყველები და მაცხოვარი საუბრობდნენ იერუსალიმის მოვლენების შესახებ, რაც მაცხოვარს ელოდა - ტანჯვა, ჯვარცმა, აღდგომა და ბოლო მიზეზად ასახელებს მათი ცხოვრების წესს - უდიდესი სათნოება და ზნეობრიობა, რასაც მოითხოვდა თავისი მოციქულებისგანაც.

      იოანე ოქროპირი ყურადრებას ამახვილებს პეტრეს სიტყვებზეც, რომლის შესახებაც მარკოზ მახარებელს უწერია: "რამეთუ არა იცოდა, რაჲმცა მიუგო, რამეთუ იყვნეს შეშინებულ" (მრკ. 9, 6). პეტრე მოციქული კი ამბობს, რომ უფალო რა კარგია აქ ყოფნა, მოდი დავდგათ სამი კარავი, ერთი შენ, ერთი მოსეს და ერთიც ელიას. წმინდა განმმარტებელი წერს - როცა პეტრემ გაიგონა მაცხოვრის იერუსალიმში ტანჯვის შესახებ, ეს მთა იმდენად უსაფრთხო ეჩვენა რომ ცდილობდა ამ იმედს ჩასჭიდებოდა და თუ გამოვიდოდა - იესო არ წავიდოდა იერუსალმში, არ შეიპყრობდნენ და არ მოკლავდნენ. ამიტომ ამბობს - უფალო, კეთილ არც ჩუენდა აქა ყოფაი.

      ამის შემდეგ გაისმება ხმა და შიშისაგან თავზარდაცემულები მიწაზე პირქვე დავარდებიან. თუმცა უმალვე გადაივლის ხმა და მოციქულებს თავად მაცხოვარი წამოაყენებს და ეტყვის რომ ვიდრე მკვდრეთით არ აღდგებოდა, არავისთვის მოეყოლათ ამ ამბის შესახებ. იოანე ოქროპირი შენიშნავს რომ შიში თუკი მეტისმეტად დიდხანს მოქმედებს, ადამიანს მეხსიერებას უკარგავს და მერე მას აღარ ახსოვს რაც შეემთხვა, ამიტომ ქრისტემ დაუყონებლივ გაფანტა მათი თავზარი და მათ თვალწინ ისევე მარტო წარსდგა.

      სახარებაში არსად არაა მითითებული, კერძოდ რომელ მთაზე ავიდა მაცხოვარი მოწაფეებთან ერთად. კირილე იერუსალიმელთან და იერონიმესთან გვხვდება ცნობა იმის თაობაზე, რომ ეს იყო თაბორის მთა. VI-VII საუკუნეებში მცხოვრები ზოგიერთი მოგზაური გვიდასტურებს, რომ მათი დროისათვის თაბორის მთაზე სამი ეკლესია იდგა თანახმად მოციქულ პეტრეს თხოვნისა, რომლითაც მან მაცხოვარს მიმართა.

• ფერისცვალებაჲ უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტჱსი •

◄ გუშინ | დღეს | ხვალ ►