სოციალური მეცნიერების შესწავლისთვის უმნიშვნელოვანესია ამათუიმ მეცნიერების ჩამოყალიბების ისტორიის ცოდნა, მისი განვითარების ეტაპების გააზრება და იმ ისტორიული კონტექსტის გათვალისწინება, რომელშიც ჩაისახა ეს მეცნიერება, ან რომელშიც ვითარდებოდა და ყალიბდებოდა.

წინასიტყვაობა

      ეს წიგნი მემკვიდრეა 2008 წელს გამოსული წიგნისა „ფსიქოლოგიის ისტორია“. იგი მოიცავს ფსიქოლოგიური აზრის განვითარების ძირითადი ტენდენციების ანალიზს, მისი ადრეული ფორმებიდან დღევანდლამდე. ის, რომ ფსიქოლოგიის ისტორიის ცოდნა აუცილებელია ყველასთვის, ვინც ეუფლება ფსიქოლოგიის სპეციალობას, უდავოა. ფსიქოლოგიის ისტორიის მონაცემები სასარგებლოა ფსიქოლოგიის სპეციალისტებისთვისაც და მომიჯნავე მეცნიერებათა წარმომადგენლებისთვისაც, რამდენადაც ფსიქოლოგია უნიკალურია თავისი დისციპლინათშორისი კავშირების სიმრავლის თვალსაზრისით.

      ამ წიგნზე დიდი მოთხოვნა არსებობდა და არსებობს; იგი ორჯერ გამოიცა, მაგრამ მისი სახელმძღვანელოს სახით გამოყენების გამოცდილებამ ცხადყო, რომ საჭირო იყო მასში გარკვეული ცვლილებების შეტანა. გარდა ამისა, ამ წლების განმავლობაში გაჩნდა ახალი მასალა, რომელიც თავის ასახვას მოითხოვდა. გათვალისწინებული იქნა კოლეგების რჩევებიც. პრაქტიკულად ყველა თავი მეტ- ნაკლებად შეიცვალა. რაც მთავარია, წიგნს დაემატა საკმაოდ დიდი ახალი თავი, რომელშიც დალაგებულია ფსიქოლოგიის ისტორიის მეთოდოლოგიის ძირეული საკითხები. უნდა აღინიშნოს, რომ ქართულ ფსიქოლოგიაში საერთოდ არ არსებობს ნაშრომი, რომელშიც თავმოყრილი და გაანალიზებული იქნება თანამედროვე მეცნიერების, და, კერძოდ, ფსიქოლოგიის მეთოდოლოგიის პრობლემატიკა. ასეთი ნაშრომი ჯერ კიდევ შესაქმნელია, თუმცა აღნიშნული თავი გარკვეულად შეავსებს ამ ხარვეზს. ყოველივე ამის გათვალისწინებით, მოცემული კომპენდიუმი უკვე ფაქტობრივად ახალ გამოკვლევად შეიძლება ჩაითვალოს, უფრო სრულად და, იმედია, სრულყოფილად, ვიდრე მისი წინამორბედი.

      უცვლელი დარჩა მთავარი - გამოკვლევის იდეოლოგია. სახელდობრ, როგორც მასალის შერჩევის, ისე ანალიზისა და შეფასების პრინციპები ყველგან, სადაც კი ეს შესაძლებელია, განწყობის ზოგადფსიქოლოგიური კონცეფციის პოზიციების გათვალისწინებით არის შემუშავებული და რეალიზებული.

      ახალმა თავმა ეს მომენტი კიდევ უფრო გააძლიერა, რამდენადაც, უზნაძის სკოლის შესახებ ინფორმაციით, ისიც გარკვეულწილად ავსებს ქართული ფსიქოლოგიის საერთო სურათს, რომელიც წიგნშია წარმოდგენილი. სწორედ ეს არსებითად განასხვავებს მას ფსიქოლოგიის ისტორიის უცხოური სახელმძღვანელოებისაგან. სპეციალურ თავში საკმაოდ ვრცლად არის განხილული როგორც საკუთრივ უზნაძის ფსიქოლოგიური სკოლის მონაპოვარი, ასევე ქართული ფსიქოლოგიური აზრის უფრო ადრინდელი ნიმუშები.

      ფსიქოლოგიის ისტორია არ არის მხოლოდ წარსულის გახსენება და მისთვის პატივის მიგება, ის დღევანდელობის შეფასებისა და მომავლის განჭვრეტის საფუძველია. ამაჟამად ფსიქოლოგია ჩვენს ქვეყანაში რთულ მდგომარეობაში იმყოფება და მისი განვითარების პერპექტივებიც ბუნდოვანია. იმედია, ეს წიგნი ყველას შეახსენებს, რომ ქართულ ფსიქოლოგიას სათანადო ადგილი უჭირავს ფსიქოლოგიური მეცნიერების რუქაზე და შეუძლია თავისი სიტყვა თქვას როგორც თეორიული, ისე პრაქტიკული ამოცანების გადაჭრის საქმეში.

ირაკლი იმედაძე

სარჩევი

თავი 1. ფსიქოლოგიის ისტორიის მეთოდოლოგია

1. ფსიქოლოგიის ისტორიის საგანი და ფუნქციები
2. ფსიქოლოგიის ისტორიის პერიოდიზაცია
3. ცოდნის დაგროვების პროცესის დინამიკა
4. მეცნიერების განვითარების მოდელები და ფსიქოლოგია
5. მეცნიერების განვითარებაზე მოქმედი ფაქტორები
6. სამეცნიერო სკოლა

თავი 2. ანტიკური ფსიქოლოგია

1. ანტიკური ხანის პირველი ფსიქოლოგიური შეხედულებები
2. კლასიკური პერიოდის ფსიქოლოგიური შეხედულებები
3. ელინიზმის ხანის ფსიქოლოგია

თავი 3. შუა საუკუნეების ფსიქოლოგია

1. არაბული ფსიქოლოგია
2. ფსიქოლოგია გვიანდელ შუა საუკუნეებისა და რენესანსის ეპოქაში

თავი 4. ფსიქოლოგიური აზრის განვითარება ახალი დროიდან ფსიქოლოგიური მეცნიერების დაფუძნებამდე

1. ფსიქოლოგიური აზრი ახალ დროში
2. ემპირიული და რაციონალური ფსიქოლოგია მეთვრამეტე საუკუნეში
3. ემპირიული ფსიქოლოგიის განვითარება მეცხრამეტე საუკუნეში

თავი 5. ფსიქოლოგიის დამოუკიდებელ მეცნიერებად ჩამოყალიბების საბუნებისმეტყველო წინამძღვრები

1. თავის ტვინის, ნერვული სისტემის და გრძნობის ორგანოთა ფიზიოლოგია
2. ფსიქოფიზიკა და ფსიქომეტრია

თავი 6. ფსიქოლოგიის როგორც დამოუკიდებელი დისციპლინის პირველი თეორიული სისტემები

1. ცნობიერების შინაარსების ფსიქოლოგია
2. სტრუქტურული ფსიქოლოგია
3. ინტენციონალურ-ფენომენოლოგიური ფსიქოლოგია
4. ცნობიერების ნაკადის ფსიქოლოგია
5. ფუნქციონალური ფსიქოლოგია
6. ჰორმული ფსიქოლოგია
7. აღწერითი და გაგებითი ფსიქოლოგია

თავი 7. ფსიქოლოგიის დარგების განვითარება

1. ზოგადი ექსპერიმენტული ფსიქოლოგიის განვითარება
2. დიფერენციალური ფსიქოლოგიის განვითარება
3. ბავშვისა და პედაგოგიური ფსიქოლოგიის განვითარება
4. ზოოფსიქოლოგიის განვითარება
5. სამედიცინო ფსიქოლოგიის განვითარება

თავი 8. სიღრმის ფსიქოლოგია და მისი განვითარება

1. კლასიკური სიღრმის ფსიქოლოგია
2. პოსტფროიდიზმი

თავი 9. ბიჰევიორიზმი და მისი განვითარება

1. კლასიკური ბიჰევიორიზმი
2. ნეობიჰევიორიზმი
3. ოპერანტული ბიჰევიორიზმი

თავი 10. გეშტალტფსიქოლოგია და მისი განვითარება

1. კლასიკური გეშტალტფსიქოლოგია
2. ველის თეორია

თავი 11. ჰუმანისტურ-ეგზისტენციალური მიმდინარეობა

1. ჰუმანისტური ფსიქოლოგია
2. ეგზისტენციალური ფსიქოლოგია

თავი 12. კოგნიტური ფსიქოლოგია

1. კოგნიტივიზმი როგორც შემეცნების პროცესების ფსიქოლოგია
2. ქცევითი კოგნიტივიზმის ფსიქოლოგიური სისტემები

თავი 13. ფსიქოლოგია საქართველოში

1. ფსიქოლოგიური აზრი საქართველოში უზნაძემდე
2. უზნაძე და მისი სკოლა