ია კარგარეთელი (ილია კარგარეთელი) დაიბადა სოფელ ერთაწმინდაში (კასპის რაიონი) 1867 წელს. ბავშვობაში მღეროდა სიონის ეკლესიის მგალობლებთან ერთად, აგრეთვე ­ ლადო აღნიაშვილის გუნდში. სიმღერაში ამეცადინებდა ქართული გუნდის ხელმძღვანელი იოსებ რატილი.

      მოსკოვის ფილარმონიასთან არსებულ მუსიკალურ­დრამატულ სასწავლებელში სწავლის დროს ია კარგარეთელმა დააფუძნა ქართული მუსიკის საღამოები (გამოდიოდა როგორც მომღერალი და გუნდის ლოტბარი). 1891 წელს მოსკოვში გამოსცა ნაშრომი ქართული მუსიკის რაობა და ქართული მუსიკალური საკრავები.

      სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ, 1896 წლიდან ია კარგარეთელი ხდება თბილისის საოპერო ტეატრის პირველი ქართველი სოლისტი მომღერალი (შემდგომ იმავე თეატრში რეჟისორად მუშაობდა). ია კარგარეთელმა ქართულად თარგმნა 12 ცნობილინოპერის ლიბრეტო. როსინის სევილიელი დალაქი თბილისის საოპერო ტეატრის სცენაზე ქართულად მისი დადგმით აჟღერდა.

      ია კარგარეთელს დიდი ღვაწლი მიუძღვის საქართველოს ფილარმონიული საზოგადოებბის შექმნაში (1903წ). 1910 წელს ჩამოაყალიბა ქართული საგუნდო საზოგადოება.

      ია კარგარეთელი ეწეოდა ნაყოფიერ პედაგოგიურ მოღვაწეობას.

      სხვადასხვა წლებში (1890, 1909, 1912) გამოაქვეყნა ქართული ხალხური სიმღერების სამი კრებული.

      ია კარგარეთლის შესანიშნავი რომანსები (მშვენიერთა ხელმწიფევ, არაგვი, შევიშრობ ცრემლსა, ორთავ თვალის სინათლევ, შენ გეტრფი მარად, და სხვ.) დღესაც ამ ჟანრის კლასიკად მიიჩნევა.

      ია კარგარეთელმა ერთ­ერთმა პირველმა ჩაწერა ფირფიტაზე 8 ქართული რომანსი და რამდენიმე საგუნდო სიმღერა

"ფონდი ქართული გალობა"