XVI საუკუნეში, დაახლოებით 1570 წელს, აშოტ მუხრანბატონის ოჯახში დაიბადა ასული - ქეთევანი. ლამაზ, განათლებულ და ქრისტეს სასოებითა და რწმენით აღვსილ ქეთევანს, კახეთის მეფის, ალექსანდრეს უფროს ვაჟზე, დავითზე დაქორწინება ხვდა წილად. მეფე ალექსანდრეს კიდევ ორი ვაჟიშვილი ჰყავდა - გიორგი და კონსტანტინე. კონსტანტინე შაჰ-აბასის კარზე იზრდებოდა ბავშვობიდანვე და რჯულიც გამოცვლილი ჰქონდა.

      მალე მეფე ალექსანდრე ბერად აღიკვეცა ალავერდის ტაძარში. ტახტზე დავითი ავიდა, მაგრამ ოთხიოდ თვეში, 1602 წელს, კახეთის ახალგაზრდა მბრძანებელი მოულოდნელად გარდაიცვალა. დაქვრივებულ ქეთევანს დარჩა ქალ-ვაჟი - თეიმურაზი და ელენე. ალექსანდრე კვლავ სამეფოს დაუბრუნდა. ქვეყნის არეულობისა და სხვადასხვა საშიშროების გამო ქეთევანმა თეიმურაზი შაჰ-აბასთან გაგზავნა.

      წმინდა დედოფალს მძიმე განსაცდელი ელოდა წინ. ქართლისა და კახეთის გაერთიანებით შეშინებულმა შაჰ-აბასმა, გამოგზავნა კონსტანტინე, მამა და ძმა მოაკვლევინა, ხოლო დედოფლის ცოლად შერთვა მოინდომა. ქეთევანმა კახეთის დიდებულები იხმო და თუ მათგან ერთგულებას არ მიიღებდა, ქართლში დაბრუნდებოდა. კახეთის დიდებულებმაც ერთგულება შეჰფიცეს - კონსტანტინე სიცოცხლეს გამოასალმეს. წმინდა დედოფალმა მისი გვამი გვარის საკადრისი პატივით დაკრძალა, მაზლის და მამამთილის ნაწამები სხეული დიდი მოწიწებით მიაბარა მიწას.

      კახეთის მართველი დროებით ქეთევანი იყო, რომელმაც შაჰს დიდძალი ძღვენი გაუგზავნა და თეიმურაზის გამეფება სთხოვა. ქართლისა და კახეთის გაერთიანებით შეშინებულმა შაჰმა გაამეფა თეიმურაზი, მაგრამ ერთგულების სანაცვლოდ თეიმურაზის შვილები და დედა ტყვეებად მოითხოვა. შემდეგ თავად თეიმურაზიც თავისთან იხმო. მიხვდა რა თეიმურაზი და თავადაზნაურობა რომ იქ ჩასვლა სამეფო ოჯახის ამოწყვეტას ნიშნავდა, თეიმურაზმა ქართლის მეფე ლუარსაბთან ერთად აჯანყება მოაწყო, მაგრამ განრისხებულმა შაჰ-აბასმა მალე წალეკა მთელი კახეთი. დედოფალი შვილიშვილებითურთ შირაზში გადაასახლა - ლევანი და ალექსანდრე - მეფე თეიმურაზის შვილები - დაასაჭურისა. დედოფალს კი რჯულის შეცვლა და ცოლობა სთხოვა, რაზეც მკაცრი უარი მიიღო. მაშინ ბრძანა მისი წამება და მოკვდინება.

      ათი წელი იტანჯებოდა დედოფალი ტყვეობაში. მარხვით, ლოცვით, ქვაზე წოლით გაილია დედოფლის სხეული. მაინც მხნედ იყო, უვლიდა, ზრუნავდა და ზედ დაჰფოფინებდა თავის სამწყსოს - მის გამგებლობაში მყოფ ოციოდე ქართველს.

      შაჰმა იმამ-ყული-ხანს შეუთვალა:

"ქეთევან დედოფალი თუ გათათრდეს, ნურას აწყენ და თუ არ გათათრდეს, აწამე და სასჯელით მოკალიო".

      შეძრწუნდა უნდილაძე, მოციქულის პირით შეუთვალა:

"ბერი დედაკაცი არის და ახლა ეს არ გათათრდება, რას აქნევ ამის გათათრებას, თქვენთვის სირცხვილი არისო მისი სიკვდილი".

      შაჰ-აბასი გაბრაზდა, ბრძანების სასწრაფოს აღსრულება უბრძანა შირაზის ხანს. ნაქართველარი შეევედრა დედოფალს, სხვის დასანახად მაინც აღიარე მაჰმადი, გულში კი ქრისტიანად დარჩიო. წმიდა ქეთევანმა შორს დაიჭირა უნდილაძის ნათქვამი და წამებისთვის განემზადა:

"მეუფეო ქრისტე, სიტყუაო ღვთისაო, არა შუენოდა მხევლისა შენისად უარის ყოფაჲ შენი, ნუ მიმცემ ეშმაკსა მხევალსა შენსა".

      ხალხით გაჭედილ მოედანზე გაიყვანეს ქართველთა სათაყვანებელი დედოფალი, რომელსაც მგლოვიარე ქართველები მიაცილებდნენ. ჯალათებმა მოამზადეს სპილენძის ქვაბები, დაანთეს ცეცხლი, შეაწყვეს შიგ შანთები გასახურებლად და სადღესასწაულოდ შემოსილი დედოფალი კოცონის წინ დააყენეს. მხოლოდ ერთი რამ ითხოვა წმიდა მოწამემ: "დედის ნაშობნი ხართ თქვენც, ნუ შეურაცხმყოფთ სიშიშვლით".

      უსჯულოებმა ენით აუწერელი სისასტიკით აწამეს ქართველთა წმიდა დედოფალი: გახურებული რვალის ქვაბი დაამხვეს თავზე, მარწუხებით დააგლიჯეს ძუძუები, გავარვარებული შამფურები გაუყარეს მკერდიდან ზურგში, ფრჩხილები დააძრეს, ხორცი დააგლიჯეს ლურსმნიან ფიცარზე დააგდეს და ზედაც ლურსმნიანი ფიცარი დააჭედეს, ბოლოს გახურებული ბარით შუბლი გაუპეს.

      წმიდა სულმა დატოვა ნაგვემი სხეული. გამძვინვარებულმა ჯალათებმა ნადირთა სათრევად დააგდეს წმიდა დედოფლის გვამი, მაგრამ ღმერთმა მოავლინა სასწაული - წმიდანის ნეშტს ნათელი დაადგა.

      წამების მხილველმა ფრანგებმა წმიდა დედოფლის ნაწილები დიდი პატივით წაასვენეს, საკმევლით და მურით გაჟღენთილ ქსოვილში გაახვიეს და კათოლიკურ მონასტერში დაასვენეს, რამდენიმე ხნის შემდეგ კი კახეთის მეფეს, თეიმურაზს გამოუგზავნეს თავისი წმიდა დედის თავი მკლავთან და სხვა ნაწილებთან ერთად, რომლებიც ალავერდის მონასტერში ინახებოდა და 1723 წელს დაიკარგა.

იხილეთ:

• "წამება და ღუაწლი წმიდისა დიდისა მოწამისა დედოფლისა ქეთევანისა"•

◄ გუშინ | დღეს | ხვალ ►