კერძოდ: საბანკო კაპიტალის კონცენტრაცია და ცენტრალიზაცია

      კაპიტალისტურ საზოგადოებაში მონოპოლიების ბატონობა ახასიათებს არა მარტო მრეწველობის სფეროს. მსხვილ საწარმოთა უპირატესობას კანონი წვრილ და საშუალო საწარმოთა მიმართ, რაც გულისხმობს მეცნიერებისა და ტექნიკის მიღწევების მეტ-ნაკლები ზომით წარმოებაში დანერგვას, მოქმედებს საბანკო საქმეშიც. მსგავსად მრეწველობისა, თავისუფალი კონკურენცია იწვევს კონცენტრაციას, ხოლო კონცენტრაცია, მიღწევს რა განვითარების მაღალ დონეს, წარმოშობს საბანკო მონოპოლიას. სწორედ ამიტომ მრეწველობაში მონოპოლიათა არსისა და ძირითადი ფორმების დადგენის შემდეგ ვ.ვ. ლენინმა აუცილებლად ცნო ბანკების ახალი როლის გარკვევა, ფინანსური არსის ყოველმხრივი ახსნა და დახასიათბა. „მონოპოლია_ აი „კაპიტალიზმის განვითარების უახლესი ფაზის“ უკანასკნელი სიტყვა. მაგრამ ჩვენი წარმოდგენა თანამედროვე მონოპოლიათა ნამდვილ ძალასა და მნიშვნელობაზე მეტად არასაკმარისი, არასრული და შემცირებული იქნებოდა, თუ მხედველობაში არ მმივიღებდით ბანკების როლს“.

      წარმოების გიგანტურმა კონცენტრაციამ განაპირობა საბანკო კაპიტალის, ე.ი. ფულადი კაპიტალის მაღალი კონცენტრაცია.

მაგალითად, ინგლისში 1895 წლიდან 1958 წლამდე სააქციო კომერციული ბანკების რესურსების ჯამი 559 მლნ გირვანქა სტერლინგიდან გადიდდა 8608 მლნ გირ. სტერლინგამდე. ანალოგიური ვითარება შეინიშნება აშშ-სა და სხვა კაპიტალისტურ ქვეყნებშიც.